Nadpłata i niedopłata zaliczek

Zdarza się, że przedsiębiorca celowo lub nieświadomie nadpłaci wartość, jaka powinna trafić do urzędu skarbowego w związku z jego rozliczeniem zaliczek na podatek dochodowy. Odpowiednio zdarza się, że podatnik nie dopełni obowiązku i zapłaci tej zaliczki za mało.

Nadpłacona zaliczka

Możliwe są tak naprawdę dwie sytuacje. W pierwszym przypadku podatnik zna dokładnie wartość zobowiązania podatkowego – zaliczki na podatek lecz celowo lub nieświadomie zawyża wartość kwoty, którą płaci na rachunek organu skarbowego.

W drugim przypadku podatnik zapłacić może kwotę zaliczki na podatek zgodnie z ustaloną kwotą, wynikającą z jego rachunkowości podatkowej, niemniej w związku z korektą przychodów lub kosztów, należna zaliczka za dany okres może obniżyć się i wynieść mniej, niż wpłacił on na konto organu podatkowego.

W obu przypadkach powstaje nadwyżka zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Z dniem złożenia zeznania rocznego za taki rok powstać może nadpłata podatku zapłaconego nienależnie lub w wysokości większej od należnej. W obu też przypadkach podatnik ma prawo wystąpić o zwrot nadpłaconego podatku – po złożeniu deklaracji rocznej. Nie ma natomiast możliwości wystąpić o nadpłatę zaliczek na poczet rocznego zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jeżeli zasadność zwrotu nie budzi zastrzeżeń, organ podatkowy zwraca nadpłatę nie wydając w tym zakresie decyzji. Przed dokonaniem zwrotu organ kontroluje jednak, czy kwota nadpłaty nie powinna ulec zaliczeniu na poczet zobowiązań podatnika. Nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają bowiem zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, odsetek za zwłokę określonych w decyzjach podatkowych o odpowiedzialności podatnika oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, natomiast nadpłaty, których wysokość nie przekracza 8,80 zł, podlegają z urzędu zaliczeniu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, odsetek za zwłokę określonych w decyzji o odpowiedzialności podatkowej podatnika oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku - na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, chyba że podatnik wystąpi o ich zwrot.

Termin na zwrot nadpłaty to standardowo 3 miesiące od dnia złożenia deklaracji, a w przypadku korekty – w terminie 2 miesięcy od jej złożenia nie wcześniej niż 3 miesiące od daty złożenia deklaracji podatkowej. W przypadku nadpłaty wynikającej z czynności sprawdzających organu – nadpłata ulega zwrotowi w terminie 3 miesięcy od daty na wniesienie sprzeciwu lub 3 miesięcy od skorygowania jej przez podatnika na wniosek organu podatkowego w ramach tych czynności.

Niedopłata – zaległość podatkowa

Podobnie jak w przypadku zawyżonej zaliczki na podatek, również niedopłata powstać może w wyniku celowego lub niecelowego nieopłacenia w terminie zaliczki na podatek lub złożenia korekty zobowiązań dotyczących okresu zaliczkowego. W odróżnieniu jednak od nadpłaty, powstającej dopiero z chwilą dokonania rocznego rozliczenia, zaległość z tytułu zaliczek powstaje już w momencie zapłaty kwoty w wartości niższej niż należna zaliczka na podatek. Tym samym odsetki za zwłokę nalicza się już od chwili, w której zobowiązanie podatkowe – czyli zaliczka – przekształca się w zaległość podatkową do dnia zapłaty lub innej formy wygaśnięcia zaległości.

Podatnik, który stwierdzi, że w związku z błędami w księgowości lub w związku z dokonywanymi korektami dokumentów, zaniżył wartość należnej zaliczki na podatek dochodowy, powinien oprócz wpłaty zaległości naliczyć i wpłacić kwotę odsetek podatkowych za zwłokę.

Odsetki od zaliczek nalicza się do dnia, w którym podatnik dokonał rocznego zeznania podatkowego za dany rok. Od tego dnia bowiem ewentualne odsetki liczy się z tytuły zaniżenia rocznej deklaracji podatkowej, a nie z tytułu zaniżonej kwoty zaliczek.

Wniosek o ulgi podatkowe

Możliwe jest wystąpienie z wnioskiem o odroczenie zapłaty lub rozłożenie na raty zaległości podatkowej, a także o jej całkowite umorzenie. Podstawą takiego wniosku jest przypadek podatnika uzasadniony jego ważnym interesem lub interesem publicznym.